Yüksek Performans İçin Şirket Hedefleri Nasıl Belirlenir?

Yüksek performans için şirket hedefleri nasıl belirlenir? Doğru şirket hedefleri; ilham veren bir hikaye ile net sayısal verileri birleştiren, iddialı ama ulaşılabilir ve doğru stratejilerle desteklenen hedefler belirleyerek oluşturulur.

Büyük başarıları incelediğinizde, ilk yola çıkarken konulmuş hedefte aynı özellikleri görürsünüz. İddialı, heyecanlandıran ve insanların bağ kurduğu hedeflerdir. Hedefin formülündeki en önemli unsur, hedefin duygulara dokunan hikaye tarafıdır. Maryland Üniversitesi Psikoloji Profesörü Edwin Locke, hedefin performansı artıran ve motive eden iki önemli unsurundan bahseder. Hedef iddialı ve zorlayıcı olmalı; iddialı olmayan hedefler performans artışı yaratmaz. İkinci olarak hedef net tanımlanmış olmalı; iddialı ama net tanımlanmamış hedef motivasyon yaratmaz. Net ve iyi tanımlanmış hedef, kişiyi motive eder ve yetkinlikleriyle uyumlu ise akışa geçirir.

Deloitte'un 2014 ve 2015 yıllarında yayınladığı çalışmalarda da hedeflerden bahsedilir; net tanımlanmış, yazılı hale getirilmiş ve serbestçe paylaşılan hedeflerden daha motive edici bir unsur olmadığı belirtilir. Doğru hedefleme, çalışan bağlılığını artıran bir unsur olarak tanımlanır.

Kurumsal Performansı Artıran ve Motive Eden Şirket Hedefleri

Aswath Damodaran'ın "Narrative and Numbers" kitabında anlattığı gibi, bir hedef tanımlayacaksanız hem bir hikayeniz hem de hikayenizi netleştiren sayılarınız olmalı.

Hedefin Hikayesi

İşin ilham veren, motive eden, anlam yüklenmiş, bağ kurulacak boyutudur. Şirketin vizyon ve misyonuyla uyumlu, belli bir zamanı kapsayan, ulaşılabilir hikayesel tanımıdır. Doğru hedefi tanımlamak zordur; çünkü ihtiyacınız olan motivasyonu yaratacak güçte olmazsa rota şaşar.

Hedefin Sayıları

Sayılar işin içine girince hayal edilen sahneler belirginleşir. Kelime ve sayı tanımları birbirinden ayrılırsa denge bozulur, rota kayabilir. Bu yüzden hayalinizi netleştiren sayısal boyutları eklemek gerekir.

Doğru tepe hedefleri yazmak, doğru odaklanmayı sağlamak demektir. Zaman ve enerjiyi doğru yöne odaklamak kritik önemdedir. Şirketiniz için hayal ettiğiniz gelecek neye benziyor? Her bir paydaşınız bu resimde nasıl görünüyor?

Ve sihirli soru: "Bunları nasıl başarmışsınız?" Bu, hedefin formülünün ikinci bileşenidir:

"(Hikaye + Sayı) / Stratejiler = Hedefler"

Formül tamam. Peki başka nelere dikkat etmek gerek?

Güçlü şirket hedefleri için, başlangıç noktasının da aynı kurallarla ayrıntılı tanımlanması önemlidir. Yani hikaye ve sayı mevcut durum için de tanımlanmalı. Uzun yıllardır sayı ve hikayeyi doğru birleştirmek için kullanılan SMART hedefler hâlâ geçerliliğini koruyor.

SMART Hedefler Yaratmak

Örneğin fit bir vücut veya başarılı bir proje hedefiniz olsun. Mevcut durumunuzu tanımlamak için bazı araçlara ihtiyacınız var: Şu anda kaç kilodasınız, fit tanımına uymak için kaç kilo vermeniz gerekecek, hangi yöntemleri kullanacaksınız? Ya da projenizin ortaya çıkma sebebi ne, bu sebebi tanımlayan verileriniz neler, proje bittiğinde neyi başarmış olacaksınız?

"Tüm hedeflerde en önemli yatırımı zaman ile yapacaksınız. Tüm insanlara eşit verilmiş olan tek kaynakla..."

Zaman yatırımı yaparken dengeli bir hayat için zamanı doğru planlamak kritik önemdedir. Tüm zamanı ve enerjiyi bir hedefe yatırıp sonra diğerine geçmek gerçekçi değildir; hedefleri aynı anda senkronize şekilde yönetmek gerekir.

Bir diğer konu ise hedefin zorlayıcı ama ulaşılabilir olmasıdır. Bir yıllık planla 10 kilo vermek mi, yoksa bu ay beslenmeyi değiştirip 2 kilo vermek mi daha motive edici? İkinci hedef daha kolay ve her ay ulaşıldıkça motivasyon artar. Benzer şekilde, bir yıl sonra İngilizce sunum yapmayı hedeflemek mi, yoksa bir ay içinde zamanları doğru kullanmayı öğrenmek mi daha sürdürülebilir? Küçük, ulaşılabilir hedeflere kilitlenip başarınca yeni hedef belirlemek daha yüksek olasılıkla başarıya götürür.

İş hayatında da durum aynıdır. Şirket hedeflerini belirlerken güvenilir kaynaklardan elde edilmiş pazar, rekabet, ekonomi, müşteri ve çalışan araştırmalarına, bunların objektif analizlerine ihtiyaç vardır. Vizyon ve misyon, hedeflere nasıl gidileceğine kılavuzluk eder. Bu süreçte en önemli rol liderliktir; hangi vizyonun doğru adres olduğuna ve hangi yolun en verimli olduğuna lider karar verir.

"İş ortamında her bir çalışan aynı zamanda bir liderdir. Kendi olduğu yeri doğru analiz etme, gideceği yeri doğru belirleme ve nasıl gidileceği kararını vermekle sorumludur."

Liderler olarak kendi hikayemizi ve sayılarımızı belirlememiz gerekiyor. Bir zamanlar 1-3 yıllık yol haritaları kolaylıkla belirlenirdi; artık bir ay öncesini planlayabilmek büyük şans. Peki adresi tanımlayıp yolu sürekli güncelleyerek, büyük ekiplerle çevik çalışmak mümkün mü? Evet, mümkün.

"Tepe hedefini doğru belirle, belirsizliğin büyüklüğüne göre hedeflerini 1-3 aylık kısa dilimlerde tekrar tanımla. Deneyerek, ölçerek doğru yolda olup olmadığını test et. Doğru yoldaysan devam et ve hedeflerini yeniden tanımla."

OGSM, OKR gibi sistemlerle bunu alışkanlık haline getiren başarılı şirketler biliyoruz. OGSM ile uzun soluklu tepe hedeflerini tek sayfada tanımlayın. OKR ile tepe hedefleri tüm çalışanlara 3'er aylık dönemlerde yayın. Bu modeller sadece şirketler için değil, bireyler tarafından da etkin şekilde kullanılabilir.

"Yönetim metotlarına uyumlu, şirketin gelişimini her çalışanın izleyebileceği ve kendi katkısını anlık görebileceği bir Performans Modülü kritik derecede önemli."

Üçer aylık hedefler ve maksimum çalışan katkısıyla çeviklik, bu sistemler sayesinde kurum kültürüne aşılanır. Değişim için ciddi bir kurumsal dönüşüm de beraberinde gelir.

Performans yönetiminde başarılı sonuçlar için merkeze çalışanı almak ve belirlediğiniz 3, maksimum 6 aylık hedefi çalışanlarınızın istekliliğine, becerisine ve inisiyatifine teslim etmeniz gerekecek. Bu noktada iyi tanımlanmış SMART hedefler yol gösterici olur.

Tepe hedefleri belirleyip, gerisini çalışanlara bırakmaya hazır mısınız?

Dilek Mete
Performans ve Kültür Geliştirme Uzmanı

Frequently Asked Questions

Yüksek performans için şirket hedefleri nasıl belirlenir?

Hedefler; motive eden bir hikaye ile net sayısal verilerin birleşiminden oluşmalı, iddialı ama net tanımlanmış olmalı ve doğru stratejilerle desteklenmelidir.

SMART hedefler neden önemlidir?

SMART hedefler, mevcut durumu ve hedeflenen sonucu somut verilerle tanımlayarak hikaye ile sayıyı doğru şekilde birleştirmeyi sağlar, böylece hedef ölçülebilir ve ulaşılabilir hale gelir.

Hedefler ne kadar iddialı olmalı?

Edwin Locke'un teorisine göre hedef hem zorlayıcı hem net tanımlanmış olmalı; yalnızca iddialı ama belirsiz hedefler motivasyon yaratmaz.

OKR ve OGSM şirket hedeflerinde nasıl kullanılır?

OGSM uzun soluklu tepe hedeflerini tek sayfada tanımlarken, OKR bu hedefleri 3 aylık dönemlerde tüm çalışanlara yayarak çevikliği ve katkıyı artırır.

Hedef belirlemede zaman yönetimi neden kritiktir?

Zaman herkese eşit verilen tek kaynak olduğundan, hedefleri senkronize şekilde yönetmek ve doğru önceliklendirmek performansı artırmak için şarttır.