İlke ve Değerlerle Kurum Kültürü Nasıl Geliştirilir?

İlke ve değerlerle kurum kültürü nasıl geliştirilir sorusunun cevabı, etik ve ilkeli bir yönetim anlayışını benimseyip bunu şeffaflık, adalet ve güven ortamı yaratacak şekilde tüm süreçlere yaymaktan geçer.

Kurumları birbirinden ayıran, taklit edilmesini imkânsız kılan ve onları benzersiz yapan şey kültürleridir. En iyi psikometrik araçları kullanıp en yetenekli adayları işe alsanız, dünyanın en yaygın yönetim yaklaşımlarını uygulasanız ve en doğru stratejileri belirleseniz de "kurum kültürü" bunların hepsini kahvaltıda yer.

Yetenekleri Geliştiren Bir Kurum Kültürü İnşa Etmek Mümkün mü?

İlk adım, "etik ve ilkeli" bir yönetim anlayışını benimsemektir. Bu anlayışı yansıtacak ilkeleri ve kurum değerlerini belirlemek; şeffaflık, adalet ve güven ortamı yaratacak çalışanları bir araya getirmek gerekir.

"İtibarımızı yönetmekten daha önemli bir işimiz var mı?"

Etik ve itibarın önemini bilen kurumlar, yeteneklerini bu mirasa değer vererek seçer ve "güvenilir, dürüst" adayları tercih eder.

Peki insan kaynakları, adaylardaki veya çalışanlardaki bu mirası işe alım ya da terfi süreçlerinde ölçümleyebilir mi? Bireydeki itibar yaklaşımları kişilikle ilgilidir. Kişiliği ölçmek için bazı araçlar bulunsa da, bu araçların sadece bir öngörü sağladığını ve bireysel etik davranışlar için tam bir ölçüm sunmadığını söyleyebiliriz. Peki bunları kurum kültürü içinde görmenin, ölçmenin ve geliştirmenin yolları var mı?

Doğan Cüceloğlu, "Başarıya Götüren Aile" kitabında, ailelerin çocuklarını yaşama hazırlarken temel felsefenin "iyi insan" olabilmek olması gerektiğini söyler. İyi insan olmak güçlü ve başarılı olmayı, bu da yaşam başarısını getirir. Cüceloğlu, "benim çocuğum kurnaz olacağına, başkasının hakkını yemeden üreten ve kazanan biri olsun" inancının birey, kurum ve toplum üzerindeki etkisini anlatırken bir çelişkinin altını çizer: Aileler "hakkı yenenler" ve "hak yiyenler" ayrımına düştüğünde, "iyi insanlar zayıf kalır" düşüncesine kayabilir. Bu da kısa vadeli başarılar peşinde koşan, açıkgöz bireyler yetiştirmeye yol açar.

"İyi insan güçlü insandır. Güçlü insan yaratıcı ve üretkendir. Kısa vadeli başarılar peşinde koşmaz, uzun vadeli düşünür ve çalışarak elde etmekten zevk alır. Güvenilir biri olarak yaşam boyu iş ve yaşam başarılarına imza atar. Yaratıcı ve güçlü insan ne kimsenin hakkını yer, ne de kimsenin hakkının yenmesine izin verir."

Peki ailelerin düşebileceği bu tuzağa şirketler düşmez mi?

Kurum Kültürü Oluşturma - Kurum Kültürü Nasıl Geliştirilir?

Yüzlerce yıldır ayakta kalmış kültürel ve ticari kurumların tarihçelerine bakın: Kurnaz ve açıkgözlerin değil, yaratıcı, üretken ve güçlü insanların yönettiği kurumlar hayatta kalmıştır.

Etik kuralları önemsemeden, "doğruyu yapmak" yaklaşımı benimsenmeden yürütülen sonuç odaklı "iş bitirmek" anlayışı, zamanla rekabet olarak yorumlanabiliyor. İşin korkutucu yanı, geçmiş krizlerde görüldüğü gibi, küresel rekabette öncü bazı şirketlerin etik değerleri yok sayan, salt kârlılık odaklı uygulamalarının "örnek gösterilir" hale gelmesi ve bunun ciddi güvensizlik ile ekonomik krizlere yol açmasıdır.

Peki bu şirketlerin bulunduğu sektörlerdeki diğer şirketlerin davranışları, tıpkı ailelerde olduğu gibi olumsuz etkilenmez mi? "Rekabet acımasız, kurallara göre hareket edersek kâr edemeyiz" düşüncesi ya da "o yapıyor, biz neden yapmayalım" yaklaşımı... Bazı çalışanların her ne pahasına olursa olsun prim almak için sahte raporlama yapması, performans değerlendirmelerinde yetkinlik yerine çıkarları öne çıkarması, gücü elinde bulunduranın emirlerini sorgulamadan uygulaması ya da izlenebilir sistemleri manipüle etmeye çalışması bu riskleri büyütür.

Bunları engellemek, güven ve adaleti sağlamak için güven kültürü oluşturmak önemlidir. Bu kültürü inşa edecek ilke ve değerleri belirlemek, geliştirmek ve tüm çalışanlarda farkındalık yaratmak için kapsamlı bir çalışan geri bildirimi ve 360 derece performans değerlendirme sistemi kurmak gerekir. Peki bu yeterli mi? Hayır, bu sadece bir başlangıç.

Frequently Asked Questions

İlke ve değerlerle kurum kültürü nasıl geliştirilir?
Etik ve ilkeli bir yönetim anlayışı benimseyerek, kurum değerlerini net şekilde tanımlayıp bunları tüm süreçlere yansıtarak ve şeffaflık, adalet, güven ortamı yaratan çalışanları bir araya getirerek geliştirilir.

Kurum kültürü neden önemlidir?
Kurum kültürü, şirketi taklit edilemez ve benzersiz kılan temel unsurdur; en iyi stratejiler ve işe alım süreçleri bile güçlü bir kültür olmadan yeterli sonuç vermez.

Etik ve itibar kurum kültürüne nasıl katkı sağlar?
Etik ve itibarı önemseyen kurumlar güvenilir ve dürüst adayları tercih eder, bu da uzun vadede güven kültürünü ve şirket itibarını güçlendirir.

Güven kültürü oluşturmak için hangi sistemler kullanılabilir?
Kapsamlı çalışan geri bildirimi ve 360 derece performans değerlendirme sistemi, güven kültürünü inşa etmenin başlangıç adımlarından biridir, ancak tek başına yeterli değildir.

İşe alım süreçlerinde adayların etik değerleri ölçülebilir mi?
Kişilik ve itibar davranışlarını ölçmek için bazı araçlar bulunsa da bunlar yalnızca sınırlı bir öngörü sağlar, tam bir ölçüm garanti etmez.

Dilek Mete
Performans ve Kültür Geliştirme Uzmanı